Kamienie do sauny — jakie wybrać i kiedy wymienić

Kamienie to element, o którym nikt nie myśli przy zakupie, a który najbardziej wpływa na jakość pary i na to, czy polewanie daje przyjemne uderzenie gorąca, czy mokry chlust.

Po co w ogóle są

Magazynują ciepło i oddają je równomiernie. Bez nich piec grzałby powietrze punktowo, a polewanie wodą dawałoby parę zamiast tego charakterystycznego, suchego uderzenia.

Im większa masa kamieni, tym stabilniejsza temperatura i tym lepsza para. Dlatego piec musi pomieścić ilość kamieni odpowiednią do swojej mocy.

Jakie się nadają

Gabro, oliwin, diabaz, perydotyt — skały pochodzenia wulkanicznego, gęste i odporne na szok termiczny.

Kamienie powinny mieć nieregularny kształt i szorstką powierzchnię: woda ma się o co rozbić, a powietrze musi przechodzić między nimi.

Rozmiar dobiera się do pieca — zwykle 5–10 cm. Zbyt drobne blokują przepływ, zbyt duże źle wypełniają komorę.

Czego nie wolno wkładać

Kamieni znad rzeki, z plaży i z ogrodu. Wilgoć zamknięta w porach przy 300 °C potrafi rozerwać kamień z hukiem i odłamkami. To nie jest teoretyczne ryzyko.

Wapienia i piaskowca — kruszą się w krótkim czasie.

Kamieni gładkich i okrągłych — woda po nich spływa zamiast odparowywać.

Ceramiki i cegły.

Jak układać

Luźno, nigdy na wcisk. Powietrze musi przechodzić między kamieniami — inaczej piec się przegrzewa, a grzałki albo palenisko zużywają się szybciej.

Największe na dole, mniejsze na górze.

Przed pierwszym ułożeniem kamienie warto opłukać i wysuszyć.

Kiedy wymienić

Gdy zaczynają się kruszyć, pękać albo rozsypywać w dłoni.

Gdy para przy polewaniu jest wyraźnie słabsza niż kiedyś przy tej samej temperaturze.

Przy regularnym korzystaniu to zwykle co 2–3 lata. Warto wtedy przy okazji wytrzepać drobiny z komory pieca — zbierają się tam i blokują przepływ.

Ile kamieni potrzeba

Ilość dobiera się do mocy pieca, nie do wielkości sauny. Producent podaje to w instrukcji i warto się tego trzymać.

Orientacyjnie: piec 6 kW — do 20 kg, 9 kW — do 40 kg, 12 kW — do 60 kg.

Za mało kamieni przy mocnym piecu daje ostre, „kłujące” ciepło i słabą parę przy polewaniu. Za dużo — wydłuża nagrzewanie bez żadnej korzyści.

Pierwsze użycie i pielęgnacja

Nowe kamienie warto opłukać i wysuszyć przed ułożeniem — fabryczny pył potrafi dymić przy pierwszym rozgrzaniu.

Raz w roku wyjmij wszystkie, wytrzep drobiny z komory pieca i ułóż na nowo. Drobiny osiadają na dnie i blokują przepływ powietrza, a to najczęstsza niezauważona przyczyna słabszego grzania.